Teo at Máxima Zarate — Ang Lupang Kilala Nila 

Ni Hannah Hanssens-Reed,

Setyembre 22, 2026

Lea esta historia en español

Noong una kong nakilala si Máxima Zarate, ang kanyang mainit na, “¡Buenos días!” ay sumigaw mula sa ilalim ng laylayan ng kanyang sumbrero, na sumasalubong sa akin sa kanilang bukid. Sumali kami kay Teo, at lahat ay nagsimulang maggupit ng mga gilid ng maliliit na kumpol ng bawang, nagkukwentuhan tungkol sa aming mga pamilya, sa mga henerasyon bago sila na nagsaka sa Oaxaca, at sa mga taon na ginugol nila sa pag-aaral tungkol sa mga burol sa baybayin ng Marin.

Sina Teo at Máxima Zarate, mga may-ari ng Sakahan ng Pamilya Zarate, ay nagtrabaho sa mga lupa ng MALT-protektado ang Red Hill Ranch, kanluran ng Novato sa Hicks Valley, nang mahigit labinlimang taon. Sapat ang tagal para malaman kung kailan lulubog ang unang hamog na nagyelo, kung kailan papalitan ang mga pananim sa bawat panahon, kung gaano karaming tubig ang kailangan ng bukid sa isang maulap na umaga sa huling bahagi ng Agosto, at kung aling mga kasamang halaman ang tumutulong na pigilan ang mga insekto sa kanilang mga organikong pananim. Ito ay karunungang kanilang nakamit sa pamamagitan ng panahon, kuryusidad, at pagsusumikap.

Nang matapos namin ang chives, pinasyal nila ako sa mga bukid, parang may maglalakad sa kanilang tahanan, tahimik, komportable, bawat hanay ay habi na sa tela ng kanilang mga araw. Ito ang kanilang lugar, at makikita ito sa kung paano nila ito tinatahak.

Nagsimula ang mag-asawa bilang mga day worker para sa County Line Harvest , ang bukid na pinapatakbo ni David Retsky sa rantso at nakilala dahil sa pagtatanim nito ng mga pinong gulay at Italian chicory na makikita sa mga nangungunang restawran sa Bay Area. Ang rantso ay isa sa iilang lugar sa West Marin na may sapat na patag na lupa at sariwang tubig para maging isang magandang negosyo ng gulay. Ito ay lupang kailangang sakahin, at pinakamahusay na ginagawa ng mga nakakaintindi kung ano ang kailangan para dito.

Ang Red Hill Ranch ay protektadong lupang pang-agrikultura simula pa noong 2008 ng Marin Agricultural Land Trust. Ang pagprotekta sa lupain ay simula pa lamang. Ang susunod na hakbang ay ang pagpapanatili ng pagiging sakahan nito.

Ilang taon na ang nakalilipas, ang negosyo ni Retsky ay nagdala sa kanya patimog sa Coachella Valley, sinusundan ang araw ng taglamig na nagpapahintulot sa kanya na magtanim ng mga gulay sa buong taon. Nang umalis siya, ang desisyon ay hindi naging madali para kina Teo at Máxima. “Nalito kami,” sabi ni Teo, “pero alam namin ang lupain, ang lahat.” Kinuha nila ang kanilang ipon, binili ang kanyang mga lumang kagamitan, at kinuha ang sakahan.

Isang Taon sa Isang Panahon

Ang pagpapanatili ng isang sakahan ay nakasalalay sa imprastraktura nito: mga bomba ng tubig, mga istasyon ng paghuhugas, mga traktora, mga trailer, mga trak, at iba pang mga manggagawa at pabahay na kayang bayaran ng mga manggagawa. “Gusto naming magtayo ng ibang greenhouse, ngunit wala kaming pera,” sabi ni Máxima. Gusto nilang magtayo ng isa pang greenhouse, ngunit wala silang pera. Ang kanilang mas malaki ay nasira sa isang bagyo at kailangan pa ring kumpunihin.

Pero paano ka mangangako sa alinman sa mga iyan kung hindi mo alam kung sakaling sakahin mo pa rin ang lupang ito sa loob ng ilang taon? Ang pag-upa sa Red Hill Ranch, tulad ng karamihan, ay tumatagal nang isang taon.

Ang kawalan ng katiyakang iyan ay may tunay na mga kahihinatnan. Nang tumama ang tagtuyot sa Marin noong 2021 , ang mga taniman ng prutas at gulay ay bumaba ng mahigit 40 porsyento sa loob lamang ng isang taon, kung saan maraming magsasaka ang nag-aararo sa lupang hindi nila kayang diligan. Maaaring bumalik ang isang bukid. Ang taong gumugol ng maraming taon sa pag-aaral kung paano ito gawing produktibo ay maaaring hindi. Patuloy na nagsasaka sina Teo at Máxima sa pamamagitan nito, dahil ang Red Hill Ranch ay may malaking imbakan ng tubig at alam nila na ang bawat bomba ay nakatali dito. Ngunit ang imbakan ng tubig ay hindi kanila, at gayundin ang lupang dinidiligan nito.

Hindi sila nag-iisa diyan. Humigit-kumulang 39 na porsyento ng lupang sakahan sa Amerika ay inuupahan , at karamihan sa mga kasunduang iyon ay maikli lamang: natuklasan ng isang survey ng USDA na 70 porsyento ng mga lease sa bukid ay nire-renew taun-taon . Dito, kung saan ang mga presyo ng lupa ay matagal nang nalampasan ang maaaring ibalik ng pagsasaka, ang pagpapaupa ay kadalasang ang tanging paraan. Idagdag pa ang mas pabago-bagong panahon habang patuloy na nagbabago ang klima, hindi mahuhulaan na mga merkado, at tumataas na mga gastos, at mayroon kang isang sistema ng pagkain na hindi ginawa upang tanggapin ang mga dagok. Ang mga maiikling lease ay angkop sa magkabilang panig sa simula. Bilang pundasyon para sa suplay ng pagkain ng isang komunidad, sila ay isang pananagutan.

Sina Teo at Máxima ay naroon pa rin. Lumipat sila mula sa Mexico, nagtrabaho mula sa mga upahang manggagawa hanggang sa pagpapatakbo ng sarili nilang sakahan, nagpalaki ng isang anak habang itinatayo ang negosyo, at mula noon ay inalagaan nila ang mga ektaryang ito araw-araw ng taon.

Ang Lasa Nito

Naglagay si Máxima ng ilang tusta sa aking palad — maliliit, halos translucent na heirloom chili peppers na galing pa sa kanilang tahanan sa Oaxaca. Maanghang kung tutuusin, sabi niya sa akin, pero masarap hiwain sa tacos na may kalamansi.

Ang pagkain mula sa Zarate Family Farm ay nagmula sa dalawang taong nag-alaga sa lupang ito nang mahigit labinlimang taon. Ito ay isang dedikasyon na malalasap mo. Ang susunod na henerasyon ng mga nagtatanim ay mga binhing dapat maingat na alagaan, tulad ng paraan nina Teo at Máxima na nag-alaga sa lupang ito – nang may pagtitiis, pamumuhunan, at pag-unawa na ang itinanim mo ngayon ay siyang lalabas sa hinaharap.

Ang kuwentong ito ay bahagi ng aming serye ng Changemakers, na nagsasaliksik sa susunod na henerasyon ng mga magsasaka at rancher na humuhubog sa kinabukasan ng agrikultura sa West Marin. Marami pang kuwento ang paparating.